Przepadek samochodu i nawiązka — zasady w 2026 r.
Przepadek samochodu i nawiązka są odrębnymi konsekwencjami sprawy karnej. Nie należy utożsamiać ich z grzywną, świadczeniem na Fundusz ani odszkodowaniem dla pokrzywdzonego. Ocena wymaga ustalenia daty czynu, kwalifikacji prawnej, wyniku badania i własności pojazdu w chwili zdarzenia.
Stan prawny sprawdzony: 14 września 2026 r. Zmiany art. 44b wynikające z ustawy z 4 grudnia 2025 r., Dz.U. poz. 1872, weszły w życie 29 stycznia 2026 r. Poniżej opisano aktualne brzmienie; dla wcześniejszych czynów konieczne jest porównanie ustaw.
Kiedy przepadek jest możliwy
Art. 44b § 1 pozwala sądowi orzec przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę m.in. przy skazaniu za jazdę w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego z art. 178a § 1 lub 4. Przepis obejmuje także wskazane w nim inne przestępstwa drogowe oraz naruszenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z art. 244.
Sformułowanie „może orzec” oznacza potrzebę oceny przesłanek w konkretnej sprawie. Nie oznacza, że przepadek dotyczy wyłącznie kierowców z wynikiem co najmniej 1,5‰. Ten próg ma inne znaczenie: wiąże się z regułą obowiązkowego orzekania z zastrzeżonym wyjątkiem.
Próg 1,5‰ i ustawowy wyjątek
W przypadkach wskazanych w art. 44b § 1a, m.in. przy art. 178a § 1 lub 4, sąd orzeka przepadek, jeśli zawartość alkoholu wynosiła co najmniej 1,5‰ we krwi lub 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu albo prowadziła do takiego stężenia. Ustawa pozwala odstąpić w wyjątkowym wypadku uzasadnionym szczególnymi okolicznościami.
Istnienie takiego wyjątku wymaga wykazania okoliczności, a nie jedynie powołania się na potrzebę korzystania z auta. Nie można z góry zagwarantować, że praca, sytuacja rodzinna lub wartość samochodu wystarczą. Każdy argument należy oprzeć na prawdziwych danych i odpowiednich dokumentach.
Własność pojazdu i nawiązka
Według art. 44b § 5 pkt 1 przepadku pojazdu nie orzeka się, jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa nie stanowił wyłącznej własności sprawcy. W tym przypadku § 6 przewiduje nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa od 5000 do 500 000 zł. Dlatego cudzy, leasingowany albo wspólny samochód wymaga analizy tytułu prawnego; nie oznacza automatycznego braku konsekwencji finansowych.
Przepadku nie orzeka się także wtedy, gdy nie jest możliwy lub celowy, w szczególności ze względu na zbycie, utratę, zniszczenie albo znaczne uszkodzenie pojazdu. W tym wariancie ustawa pozwala orzec nawiązkę w tych samych granicach. Obecnego mechanizmu nie należy przedstawiać jako automatycznego przepadku równowartości każdego cudzego samochodu.
Data czynu i zabezpieczenie samochodu
Art. 4 § 1 Kodeksu karnego nakazuje stosować ustawę nową, ale ustawę wcześniejszą, jeśli jest względniejsza dla sprawcy. Porównanie musi dotyczyć rzeczywistej sytuacji prawnej. Sama data rozprawy w 2026 r. nie uzasadnia pominięcia wcześniejszego brzmienia przepisów.
Tymczasowe zajęcie lub zabezpieczenie samochodu w toku sprawy nie jest jeszcze prawomocnym przepadkiem. Art. 8 nowelizacji zawiera szczególną regułę dotyczącą upadku określonych wcześniejszych zajęć przy przedziale stężeń opisanym w tym przepisie, z możliwością zajęcia na innej podstawie. Trzeba sprawdzić konkretny protokół i postanowienie, zamiast zakładać automatyczny zwrot każdego pojazdu.
Dokumenty do oceny
Przygotuj protokoły badań, zarzuty, dokumenty zajęcia lub zabezpieczenia, umowę nabycia i dokumenty finansowania samochodu. Przy współwłasności lub wspólności małżeńskiej potrzebne są informacje o czasie i podstawie nabycia. Sam dowód rejestracyjny może nie wyjaśniać całej sytuacji majątkowej.
Czy nawiązka zastępuje pozostałe konsekwencje?
Nie należy tak zakładać. Kara, zakaz prowadzenia i świadczenie pieniężne mają własne podstawy. Wszystkie punkty proponowanego rozstrzygnięcia trzeba przeczytać łącznie przed oceną jego skutków.
Konsultacja sprawy
Poznaj pomoc w sprawach jazdy po alkoholu, informacje o kancelarii i umów kontakt. Podaj datę czynu oraz informację, czy pojazd został zajęty.
Podstawa prawna
Kodeks karny — ELI: art. 4 § 1 i 44b. Ustawa z 4 grudnia 2025 r. — ELI: zmiany art. 44b oraz art. 8–9. Kontrola wskazanego zakresu: 14 września 2026 r. Wszystkie poradniki.
Adwokat Rafał Oleszczuk
Kancelaria Adwokacka Adwokat Rafał Oleszczuk
ul. 11 Listopada 29, 07-200 Wyszków
© 2026 Kancelaria Adwokacka Adwokat Rafał Oleszczuk
O kancelarii · Zakres pomocy
Poradniki · Obszar działania
Jak wygląda współpraca
Kontakt · Polityka prywatności
Treści na stronie mają charakter informacyjny. Ocena konkretnej sprawy wymaga konsultacji.
Kancelaria w Wyszkowie
ul. 11 Listopada 29
07-200 Wyszków
+48 604 754 195
adwokat.rafaloleszczuk@gmail.com
Poniedziałek–piątek: 9:00–20:00
Sobota: 10:00–20:00
Napisz krótko, czego dotyczy sprawa i czy wyznaczono termin. Sposób przekazania dokumentów ustal z kancelarią.
Informacje o przetwarzaniu danych: polityka prywatności.